O filozofii analitycznej

Drogi Ty,

Jak to jest, że można filozofować i jednocześnie gadać jasno i konkretnie? Przecież słowa „filozofować” używa w znaczeniu „mówić od rzeczy”. Tak więc co wspólnego mogą mieć filozof i człowiek twardo stąpający po ziemi? Odpowiedź zależy od tego, o jakim filozofie mówimy.

Nie chcę omawiać różnych metod filozofowania, ale skupię się na tej, która jest mi najbliższa: analitycznej. Czym jest filozofia analityczna? Spróbujmy to przeanalizować (sic!). Wyróżnimy kilka jej cech – wtedy będziemy wiedzieć, czym odznaczają się analitycy. Potem pokażemy do czego ta wiedza może się przydać.
Dają się wyróżnić cztery elementy filozofii analitycznej: analiza, język, logika i przedmiot.

(1) Analiza; w latach 80-tych doliczono się ponad 100 tys. magazynów naukowych na świecie, które są wydawane co najmniej raz w roku. Z tak ogromną ilością wyników badań w różnych dziedzinach wydaje się niemożliwe budowanie wielkich syntez naukowych, które zbierałyby wszystkie osiągnięcia nauki w jednej teorii. A zatem stwierdzamy, że świat jest na tyle złożony, że nie można go ująć w jednej wszechogarniającej syntezie. A więc i filozofia nie syntezuje, lecz analizuje to, co analizie podlega. To jej metoda i zadanie.

(2) Język; każdy analityk swoją robotę zaczyna od analizy językowej. Dlaczego? Dlatego, że dostęp do pojęć mamy TYLKO przez język; jeśli chcemy dowiedzieć się czym jest np. honor, to zaczynamy od analizy słowa, a potem dochodzimy do pojęcia. Skoro więc wszystko przychodzi przez język, trzeba język analizować. Odrzuca się również wiarę w pojęcia bujające w powietrzu tzw. rzeczy same w sobie – pojęcia są znaczeniami słów, niczym innym.

(3) Logika; tu odsuwamy wszystkie irracjonalizmy; wszystko to, co jest wewnętrznie sprzeczne lub niezgodne z prawami logiki. Stoi za tym założenie pozytywne: świat jest logiczny i może być zrozumiany za pomocą naszego rozumu. Co więcej, ku oburzeniu pobożnych myślicieli, twierdzimy, że nie ma świata poza logiką. Nie da się sensownie mówić o tym, co nielogiczne.

(4) Przedmiot; tutaj chodzi o odrzucenie wszelkich subiektywizmów, czyli gadania o podmiocie; nauka musi być intersubiektywna – tzn. wiedzę trzeba wspólnie zdobywać, przekazywać i weryfikować. Tak więc np. intuicja nie jest ważną metodą zdobywania wiedzy. Mowę, która jest nieweryfikowalna lub nielogiczna nazywa się bełkotem. Bełkot jest dobrym sposobem do wyrażania uczuć, ale nie ma z niego pożytku w nauce. Chcemy bowiem obiektywnie poznawać świat, nie nasze subiektywne wrażenia. Dlatego odrzucamy irracjonalizmy oraz subiektywizmy.

Oto są cztery cechy filozofii analitycznej: analiza, język, logika, przedmiot. Co ciekawe, to nie tylko twierdzenia o filozofii, ale też instrukcja rzetelnego sposobu myślenia; można ją sformułować tak: (1) analizuj rzeczywistość, zamiast tworzyć wyjaśniające syntezy; (2) zwracaj uwagę na język – na to, co słyszysz i co mówisz; (3) w każdych okolicznościach staraj się myśleć logicznie; (4) jeśli nie można czegoś udowodnić i nie ma powodów żeby w to wierzyć, nie uważaj tego za prawdziwe.
Podążaj za tymi wskazówkami, aby Twoje myślenie było jasne i pewne, mowa przejrzysta i logiczna, decyzje mądre, a życie najlepsze z możliwych. Cała filozofia.

J.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *