Ile kosztuje wartość?

Drogi Ty,

Chciałbym żebyśmy pogłówkowali o wartościach. Tak często mówi się dziś o systemach wartości, wartościowych rzeczach, powrocie do wartości etc. A co to właściwie jest wartość? 

Nie będziemy teraz roztrząsać tego co mówili filozofowie – spróbujemy ugryźć rzecz na chłopski rozum – ewentualnie studencki. Zastanowimy się do czego nam służą wartości i jakie problemy dzisiaj powodują. Ale wcześniej powiemy trzy słowa o tym, co to są te wartości.

Coś, co pożądamy
Wartość przyciąga – to pewne. Jeżeli mówimy, że coś ma wartość, to z konieczności pragniemy to posiadać lub naśladować. Tak więc, jeżeli dla kogoś wartościowa jest uczciwość, to będzie będzie chciał być człowiekiem uczciwym. Możemy więc powiedzieć o wartości, że oznacza pewną doskonałość, która wzbudza pragnienie posiadania jej.

Coś, co pobudza do działania
Bez nich życie i świat byłyby obojętne. To dzięki temu, że ludzie mają jakieś wartości są w stanie robić coś więcej niż jeść i spać.
Właściwie możemy wyróżnić niższe wartości (biologiczne, cielesne) i te wyższe: duchowe (nauka, sztuka), osobowe (relacje z innymi) i religijne (modlitwa, kult). Zatem wartości pobudzają do działania – dlatego wartościujemy i zdobywamy jedzenie i picie, bo mają wartość. Z tego samego powodu poznajemy naukę, chcemy być uprzejmi dla innych i praktykujemy religię.

Coś, co nadaje sens
Patrząc na świat okiem naukowca nigdzie nie znajdziesz wartości. Znajdziesz samochody, chmury i ludzi – ale wartości próżno szukać. Są tylko rzeczy, które można opisywać i mierzyć. A pośród rzeczy bardzo trudno znaleźć sens swojego życia. Żadne badania naukowe nie są w stanie odpowiedzieć na pytanie po co ja żyję?.
Dlatego tak bardzo potrzebujemy innego świata niż świat rzeczy. Świata wartości, który nas będzie przyciągał i dzięki któremu będziemy mogli robić więcej. Dzięki temu ludzie walczą o rzeczy wyższe; bronią ideałów, Ojczyzny etc. Możemy więc powiedzieć, że wartość to wszystko, co pozwala nadać sens istnieniu ludzkiemu; co pozwala nam stawać się i być prawdziwie ludźmi. 

Ostatnie pytanie – wybitnie filozoficzne, choć tak ważne dla postmodernizmu. Czy wartości istnieją niezależnie od nas, czy to my je nadajemy? Czy istnieją obiektywnie, czy tylko w naszych głowach?

Sporo ludzi dzisiaj powie, że to my nadajemy wartości rzeczom, zaś one same nie mają w sobie wartości. Żyjemy w epoce, gdzie uważa się to za oczywiste, choć przez tyle wieków myślano inaczej. Wydaje się jednak, że jest inaczej.

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Nieduży chłopiec przy pomocy czegoś ostrego męczy małego kotka i robi to z widoczną przyjemnością. Możemy więc powiedzieć, że nadaje tej czynności jakąś wartość? Jednak ta czynność (myślę, że się zgodzimy) jest obiektywnie zła. A więc to, że ktoś coś lubi, nie znaczy, że to ma wartość. Możemy powiedzieć więc, że wartość wymaga dobra – nie subiektywnej przyjemności, ale obiektywnego dobra. A skoro tak, to wartości są poniekąd niezależnie od nas.

Nie istnieją w nas, ale my je odkrywamy
Nie znaczy to, że nie możemy czynić rzeczy wartościowymi. Możemy. Dla mnie wartość ma oglądanie koszykówki, ale dużo mniejszą ma gapienie się na szlafrok. Choć dla kogoś może być odwrotnie. Ale nie znaczy to, że jeżeli coś jest mało wartościowe (dla mnie) to nie jest dobre w ogóle. A więc jednym zdaniem: to dzięki wartościom możemy widzieć w rzeczach dobro, które istnieje niezależnie od nas.

J.

 

1 komentarz


  1. ·

    Bez wątpienia obiektywne dobro istnieje. Problem w tym, że ludzie starają się je osiągnąć subiektywnymi metodami. Bez wątpienia dobrzy ludzie wyprodukowali, a potem użyli bomby atomowej. Dobrzy ludzie palili napalmem złe wietnamskie wioski albo postanowili: „zbudujmy sobie Guantanamo, załóżmy na głowy złym terrorystom worki na głowę, a ich genitalia podłączmy do prądu”. Hanna Arend stworzyła termin „banalności zła”. To nie potwory, zboczeńcy, psychopaci powodują najwięcej zła na świecie ale właśnie dobrzy ludzie.
    Paradoksalnie więc, z punktu widzenia etyki chrześcijańskiej, dobro obiektywne możemy osiągnąć wyłącznie wtedy, kiedy odrzucimy chęć bycia dobrym człowiekiem a zaczniemy kierować się w życiu miłością!
    Jak zwykle pozdrawiam serdecznie!

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *